Şahi Topu – Fetih Döneminin En Büyük Topu

Şahi Topu nerede?
Şahi Topu - Kaynak: ©istanbulmohammed (Flickr)

Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethetmek için döktürdüğü büyük top “Şahi” ismini taşır. Bu topun namlusu 91,5 santimetredir. 680 kilogram ağırlığındaki güllesinin menzili 1.2 kilometredir. Ancak Osmanlı ordusunda daha sonra kullanılan büyük toplara da Şahi ismi verilmiştir. Şahi toplarından günümüze kadar sadece 6 tanesi ulaşabilmiştir. Peki bu Şahi topu nerede, nerelerde kullanılmıştır? 

Şahi topu ne zaman icat edildi?

Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılan Şahi topu özelikleri ile devrin en büyük ve en özel savaş topudur. Yapımı üç ay süren topun, çizimleri bizzat Fatih Sultan Mehmet önderliğinde Türk mühendislerini tarafından tasarlanmıştır. Topun dökümünü de Macar Urban adlı usta üstlenmiştir. Topun dökümünde ismi geçen bir diğer usta ise Cenevizli Donar Usta’dır. Macar Usta Urban’ın döktüğü top ve diğer toplar 1452 yılının Ocak ayının sonlarında  Edirne’den yolculuğuna başlamış,  İstanbul yakınlarına gelmeleri 2 ay sürmüştür. Bazı tarihçilere göre topların taşınmasında 30 araba 140 öküzden faydalanılmış,  aynı zamanda devrilmesin diye de 200 asker görevlendirilmişti. Evliya Çelebi bu konuyla ilgili şu sözleri söylemiştir: “ Büyük topun önünde Kıraç Bey kumandasında on bin akıncı süvarisinden mürekkep bir kol gidiyor topu otuz, bazılarına göre elli veya atmış çift öküz müşkülatla çekiyordu.”

Şahi topu nerelerde kullanılmıştır?

1464’te Fatih Sultan Mehmet toplardan 42 tanesini Çanakkale Boğazı’nın savunması için Çanakkale Boğazı’nda görevlendirilmiştir. Asırlarca kullanılmadan bekleyen toplar 1807 yılında İngilizlere karşı boğazı savunmada kullanılmış ve beklenenin aksine hatasız şekilde çalışması ile şaşırtmıştır. Şahi topları bir İngiliz gemisini vurmuş ve 60 denizciyi etkisiz hale getirmiştir.Aynı toplar daha sonrasında  Kırım Savaşı sırasında yine kullanılmış ve yaptığı atışlar ile  üç gemi batırmayı başarmıştı . Savaş sonrası İngilizlerin ilgisini çeken bu top General Sir John Lafroy tarafından 1600 sterlin karşılığında ısrarla satın alınmak istemesine rağmen top satılmamış, yine Çanakkale’de muhafaza edilmeye devam etmişti.

Şahi topu nerede?

Günümüze kadar sadece altı tane Şahi topu ulaşabilmiştir. Şahi topunun Türkiye’de en bilinen örneği İstanbul’un Eyüpsultan meydanında sergilenen ektedir. Şahi toplarının en büyüğü  İngiltere’de bulunan  Fort Nelson Müzesi’nde bulunmaktadır. Örneklerinden biri    İtalya’nın Torino kentinde  bulunan  Şahi Topunun diğer örnekleri de Harbiye’deki askeri müze bahçesinde olup bunların diğerlerine göre  daha küçüktür.Ne yazık ki  Fatih’in ustalarına çizdirdiği ve hesaplamasını bizzat kendisi yaptığı,  İstanbul’un fethinde kullanılan Şahi topunun nerede olduğu hakkında yeterli bilgiye sahip değiliz.

Neden İngiltere’de?

Google’a Şahi topu yazdığımızda karşımıza çıkacak ilk resimlerden birisi İngiltere’de  Fort Nelson Müzesi’nde sergilenen hacimli ve endamlı top karşımıza çıkacaktır. Ancak bu top İstanbul’u fethinde kullanılan top değildir. Yazımızda İstanbul’u fethinden sonra yapılan büyük topların hepsine şahi dendiğinden bahsetmiştik. Zira bu top Ali isminde bir topçu tarafından 1464 yılında dökülmüştür. Burada birçok kişi Şahi topu neden İngiltere’de sorusunu sormaktadır. İnsanların öncelikle aklına İngiltere tarafından çalındığı gelse de, aksine çalınmamış hediye edilmiştir. 1807 yılında İngilizlere ait geminin batırılmasından sonra topun İngilizler tarafından satın alınmak istediğini söylemiştik. Ancak dönemin padişahı Abdülaziz , bir Türk’ün silahını asla satmayacağını söyleyerek reddetmiştir.  60 yıl süren  ısrarlı çabanın ardından Abdülaziz’in İngiltere ziyaretinden 1 yıl önce Şahi toplarının en büyüğü, Sultan Abdülaziz tarafından İngiltere’ye hediye olarak verilmiştir. Kilitbahir’den Londra’ya sevk edilen topun bu kadar çok istenmesinin nedeni ise Avrupa’nın en önemli topuna ev sahipliği yapma arzusu olduğu söylenilir.

Önceki İçerikDijital Sanat Müzesi MORI Building’te Eşsiz Sergiler
Sonraki İçerikMozart Kimdir? | Hayatı – Besteleri ve Türk Marşı

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz