Oyun Teorisi Nedir ? Akıl Oyunları Filmine Konu Olan Ünlü Teori

Akıl oyunları filmine konu olan Oyun Teorisi Nash Dengesi kuramı nedir? Mahkum ikilemi örneği

Oyun teorisi veya oyun kuramı, istatistik, biyoloji, mühendislik, siyasi bilimler gibi birçok alanda kullanılan bir kuramsal çerçevedir. Oyun Teorisi’nde her bireyin başarısı diğer bireylerin tercihlerine dayalıdır. Ortaya çıkan olasılıklar stratejik durumların davranış biçimlerine yansımasını sağlar. Teoride bu davranış biçimleri incelenir.

Daha öncesinde bazı çalışmalar olmuşsa da, Oyun teorisi kavramı ilk kez 1944 yılında ABD’li matematikçiler John von Neuman ve Oskar Morgenstern’in Theory of Games and Economic Bahaviour adlı çalışmaları ile karşımıza çıkmıştır. Bu matematikçiler çalışmalarında ekonomik sistemin pek çok parçasının; büyük firmalar, ticaret birlikleri, hükümetler arası anlaşmalar gibi bir takım gruplar tarafından yönetildiğini iddia ediyordu.

Bu iddiaları ile ekonomik davranışların stratejik etkileşimler temelinde açıklamaya çalıştılar. Sıfır toplamlı 2 kişilik basit oyunları inceleyerek insanlar arasında stratejik davranışlar üzerinde çalışmalar yaptılar.

Von Neuman ve Morgenstern yaptığı çalışmalarında, oyuncuların her birine kendi sonucunu doğuran ya da ödülü olan bir dizi olası aksiyon şansı verilen iş birlikçi analizlerle test ettiler. Oyunculara durumu değerlendirme ve aksiyon planı üzerinde uzlaşma teklifinde bulunuyorlardı.

Yazımıza devam etmeden önce oyun teorisi için iyi bir oyuna örnek olan korsan bilmecesini çözebilecek misiniz?

1950’li yılların başında John Nash, işbirliği olmadığı durumlarda, oyunculara iletişim ya da işbirliği anlamında olanak sağlanmadığı durumlarda oyuncuların birbirinden bağımsız olarak karar verdiğinde oluşan durumları inceledi. İşbirliği, ancak oyuncuların iş birliği ile kendi başarı şansının en üst düzeye çıktığını düşündüğünde olası bir sonuç olarak karşımıza çıkabilirdi. Nash yaptığı bu tür oyunlarla oyuncuların davranışını değiştirmek istemediği eşitlik durumunu buldu.

Oyuncular rakiplerin en iyi stratejiyi seçtiği düşüncesiyle kendileri için en iyi stratejiyi uygularlar. Nash, bu tür oyunlar için her oyuncunun stratejisi diğerinin stratejisine göre optimal olması sebebiyle hiçbir oyuncunun kendi davranışını değiştirmek istemediğini tespit etti. Bu durum “Nash Dengesi” olarak adlandırıldı.

Bu işbirlikçi olmayan oyunların en bilineni Mahkum İkilemi‘dir.

Oyun Teorisi İçin Bir Örnek: Mahkum İkilemi Nedir?

Bu oyun, 1950  yılında Melvin Dresher ve Merlin Floyd tarafından geliştirmiştir. Bu çalışmaların temelleri Nash’in çalışmaları üzerine kurulmuştur. Bu konuyu hayali karakterlerimiz üzerinden anlaşılabilir hale getirelim. Oyunda soruşturma sırasında birbirinin yakalandığından haberi olmayan ve birbilerine pek de güvenmeyen iki mahkum vardır. Bu karakterlerimiz uyuşturucu satmaktan gözaltına alınmıştır. Polisimizin elinde kanıt olmamasına rağmen bu 2 mahkumun da banka soygununa karıştığı yönünde düşüncesi vardır. Polisler bu soruşturmayı açığa kavuşturmak için ikisinin yanına tek tek gider ve şu teklifleri sunar:

  • Sen ve suç ortağın itiraf ederseniz ikiniz de 5 yıl ceza alacaksınız
  • İkiniz de sessiz kalırsanız ikiniz de 1 yıl ceza alacaksınız
  • İkinizden biri itiraf eder diğeri sessiz kalırsa, sessiz kalan 20 yıl ceza alırken itiraf eden ise ceza almayacak

Bu tekliflerin ardından mahkumlara düşünmeleri için zaman tanınır. İki taraf içinde en makul seçenek sessiz kalmaktır ama karşı tarafın sessiz kalacağı belli değildir. Üstelik böyle bir durumda 20 yıl hapis cezası alacaklardır. Böyle bir durumda iki mahkumun da ortada hiçbir kanıt olmamasına rağmen itiraf ettiği ve mümkün olan en yüksek cezayı aldığı görülmüştür.

Cristopher Nolan‘ın yönettiği The Dark Knight filminde mahkum ikilemi ile ilgili olan bu sahneyi de tekrar hatırlatmak isterim.

Önceki İçerikÇin Seddi Gerçekleri | İnsanoğlunun Yaptığı En Büyük Yapı
Sonraki İçerikMuhabbet Kuşları Hakkında Bilmeniz Gerekenler

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz