Kaplumbağa Terbiyecisi – Çağdaşlaşamayan Topluma Hiciv

Ünlü Türk ressam Osman Hamdi Bey'in Kaplumbağa Terbiyecisi Tablosu

Önlerindeki ufak yeşillikleri yiyen kaplumbağalar, onları dikkatlice ve düşünceli bir tavırla izleyen kaplumbağa terbiyecisi. Adam doğulu elbiseler içinde, elinde bir ney, kafasında bir sarık, sırtında ise vurmalı bir çalgı…

Osmanlı zamanında Kaplumbağa ve Adam ismiyle tanınmaya başlanan resim günümüzde Kaplumbağa Terbiyecisi olarak ünlendi. Bu tablonun 1906 ve 1907 de iki farklı versiyonu çizilmiştir. Bu yazıda ilk versiyonu üzerinde duralım.

Resimdeki mekan, eşşiz güzellikteki çinileri ile bildiğimiz Bursa Yeşil Camii’dir. Resmin boyutları 222cm x 122 cm’dir. Yani neredeyse 2,3 metrekareye çizilmiş devasa bir resimdir.

Tablo Bize Ne Anlatıyor?

Osman Hamdi Bey ve meşhur tablosu Kaplumbağa Terbiyecisi

Bir yoruma göre Osman Hamdi Bey, geri kalmış bir toplumu çağdaşlaştırmaya çalışırken yorgun düşmüş bir aydını resmetmek istemiştir. Lale Devri’nde Sadabat Eğlenceleri yapılırmış. Bu eğlenceler hava karardığında bitmeye yakınken, eğlencelerde kullanılan kaplumbağaların sırtına mum dikilip serbest bırakılırlarmış. Tablodaki kaplumbağaların esin kaynağının da Lale Devri’ndeki kaplumbağalar olduğuna dair yaygın bir görüş mevcut.

Bir çok yoruma göre resimdeki Kaplumbağa Terbiyecisi bizzat Osman Hamdi Bey’in kendisidir. Zaten eserlerinde sık sık kendini bir model olarak kullanırmış Hamdi Bey.

Osmanlı Devleti’nde önemli görevlere getirilen Osman Hamdi Bey, Sanayi-i Nefise, Duyun-u Umumiye gibi önemli kurumların başına geçmiştir. Buna göre ressam, bu kurumlar aracılığı ile kendini terbiye edici olarak gösterirken, işini düzgün yapmayan yardımcılarını ise kaplumbağa soyutlaması ile hicvetmiştir.

Bir başka görüşe göre ise Osman Hamdi Bey’in sanatında anlatmak istediği şey bozulan toplumu müzik ve sanat ile düzeltmeye çalışmasıdır. Elinde bir müzik aleti ile kaplumbağaları evcilleştirmek istiyor resimdeki adam. Osman Hamdi Bey’in de Osmanlı Toplumu’nun daha çağdaş bir düzeye ulaşması için müzik ve sanat okulu açmak istediği biliniyor.

Osman Hamdi Bey’in Kaplumbağa Terbiyecisi başka bir resimden ilham alınarak çizilmiş olabilir mi?

Kaplumbağa Terbiyecisi'nin Japon örneği olan Charmeur de Tortues

1869 yılında Japonya’daki bir dergide bu tabloya benzer bir gravür yayımlanmıştı. Charmeur de Tortues adlı gravürde oldukça yaşlı görünen bir kaplumbağa terbiyecisi elindeki ufak alete bir alet yardımıyla vurarak kaplumbağaların masaya çıkmasını istiyor. Bahsi geçen derginin Tour de Monde isimli bir Fransız Dergisidir. Kayıtlara göre Osman Hamdi Bey’in bu dergiyi okuduğu tarihi kaynaklarda da geçmektedir. Osman Hamdi Bey’in eserinde de terbiyecinin sırtındaki vurmalı çalgı dikkat çekmektedir.

Resmin ilk versiyonu 2004 yılında Pera müzesi tarafından bir açık arttırmada satın alındı. O günki para ile 5 trilyon lira, sıfırları attığımızda ise 5 milyon liraya karşılık geliyor. Bu değer o güne kadar Türk sanatında bir esere biçilmiş en yüksek değer olarak kayda geçmiştir.

Kaplumbağa Terbiyecisi Neden 2 farklı Versiyonunda Çizilmiş?

O dönem oryantalist ressamlar bazı resimlerini birden fazla versiyonuyla yeniden çizerlermiş. Osman hamdi bey’in de  2 defa çizmesi yaşadığı dönem için düşündüğümüzde çok da şaşılacak bir durum değildir doğrusu.

2 versiyon da birbirine çok benziyor. 1907 deki 2. versiyonda 5 yerine 6 kaplumbağa bulunurken, bu versiyon Ahmet Mithat Paşa’ya ithafen çizilmiş ve ona hediye edilmiştir. Ayrıca ilk versiyondan farklı olarak pencere kenarında bir testi bulunurken, sağdaki duvar restore edilip çıplak tuğla görüntüsü kapatılmış ve üzerine hat sanatı ile nakşedilmiş bir çerçeve eklenmiştir.

Önceki İçerikKansızlık Nedir? Kansızlığın Belirtileri – Nedenleri – Tedavisi
Sonraki İçerikFil Hastalığı Nedir? Vücudunuz Şişiyorsa Dikkat!

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz