Ayasofya Hat Levhaları – Dünyanın En Büyükleri

Ayasofya Hat Levhaları
Ayasofya Hat Levhaları

Ayasofya şüphesiz bu topraklarda en çok sevilen, en çok değer verilen ve de üzerindeki tartışmaların da hiç dinmediği yapılardan biridir. Fakat bu yazımızda Ayasofya Cami’nin farklı bir özelliğine vurgu yapmak istiyoruz. Fatih’in İstanbul’u fethinden sonra ilk defa camiye çevrilmesi sonucu çeşitli eklemeler yapılmıştır. Farklı padişahlar tarafından minareler ekletildiği gibi minber, müezzin mahfili gibi camilerde bulunan ögeler eklenmiştir. Bu eklemelerden biri de Ayasofya hat levhaları olarak bilinen devasa parçalardır.

Bu levhalar sanıldığının aksine Fatih dönemide değil Sultan Abdülmecid döneminde çağın en değerli hattatlarından olan Kazasker Mustafa İzzet Efendi’ye ısmarlatılmıştır. Dairesel formdaki bu levhaların çapı tam 7.5 metredir. Harflerin kalınlıkları yaklaşık 35 cm’dir. Bu boyut ise hafife alınmamalıdır. Çünkü Ayasofya hat levhaları islam dünyasındaki en büyük hat levhalarıdır. Ayasofya’da bunlardan 8 adet bulunmaktadır. Üzerlerinde Allah (c.c), Hz. Muhammed (s.a.v), dört halifenin ve Hz. Hasan ve Hüseyin’in isimleri yazmaktadır. Levhaların ıhlamur ağacından yapılmış olduğu düşünülmektedir. Ihlamur ağacı hem hafif hem de neme karşı dayanıklı olan bir ağaç türüdür.

Ayasofya hat levhalarının boyutları

Ayasofya Hat Levhaları Neden Değerlidir?

Kubbede yazılı olan Nur Suresi ayetleri de Mustafa İzzet Efendi tarafından nakşedilmiştir. Bunun sadece bir yazı olduğunu ve zanaatla alakasız olduğunu düşünenler çıkacaktır. Hat sanatı eserlerinin de birbirine benzediğini söyleyenler de bulunmaktadır. Fakat bu denli devasa büyüklükte olan Ayasofya hat levhaları üzerinde çalışmak, hiç hata yapmadan harfleri çizmek son derece büyük bir ustalık istemektedir. Mustafa İzzet Efendi sadece hat sanatçısı değil, aynı zamanda besteci, şair ve neyzendir. Bu çok yönlülük şüphesiz ruhuna işlemiş ve hattatlık alanında da ona ciddi bir yetenek kazandırmıştır. Hat sanatında en iyi hattat olarak bilinen Hafız Osman’dan da dersler alması İzzet Efendi’nin sanatında etkili olmuştur.

Ayasofya hat levhaları

İzzet Efendi’nin kullandığı hat üslupları nesih, sülüs, ta’lik ve celi sülüs’tür. Ayrıca celi üslupta kendine has bir tavır geliştiren İzzet Efendi yazılarını dalgalanan hareketli bir yazı stili geliştirmiştir. Ayasofya hat levhaları da bu stilde yazılmıştır. Sanki rüzgarda sallanan yaprak misali görünmektedirler. İzzet Efendi, sadece Ayasofya değil Osmanlı’nın farklı coğrafyalarında pek çok mimari yapıda hat örnekleri yapmıştır. İbnülemin Mahmud Kemal İnan “Son hattatlar” kitabında Mustafa İzzet Efendi’ye ait 300’e yakın hat levhası olduğunu bildirmektedir.

Ayasofya cumhuriyet ile birlikte müzeye çevrilince bu hat levhaları yere indirilmiş fakat kapılardan çıkarılamamıştır. Mahmud Kemal İnal’ın girişimleri ile ve bulunan finansal destekçilerin de yardımı ile bu hat levhaları tekrardan yerine asılmıştır. 2020 Temmuz ayında tekrar camiye çevrilen Ayasofta Cami’nin tarihi ve mimarisi hakkında daha fazla bilgi edinmek için buraya tıklayabilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz